Laureat nagrody specjalnej
Ministra Pracy i Polityki Społecznej
za wybitne, nowatorskie rozwiązania
w zakresie pomocy społecznej - 2007 r.
Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie
w Białymstoku


ul. Icchoka Malmeda 8, 15-440 Białystok
tel. 085 6783100 fax 085 6783103
E-mail: sekretariat@mopr.bialystok.pl,

Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego

  1. Informacje ogólne
  2. Wskazówki dotyczące składania wniosku

 

Informacje ogólne

 

Przez zabezpieczenie społeczne należy rozumieć zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych wszystkich członków danej społeczności przez Państwo. Ma ono na celu pomoc osobom potrzebującym w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

 

Każde państwo w odmienny sposób reguluje kwestię ochrony w zakresie zabezpieczenia społecznego obywateli oraz cudzoziemców przebywających na jego terenie.

 

Osoby, które mieszkają oraz wykonują pracę w jednym państwie, korzystają z ochrony
w zakresie zabezpieczenia społecznego na podstawie wewnętrznych przepisów tego państwa. Przepisy te regulują ich prawa i obowiązki w odniesieniu do obciążeń (składek) oraz korzyści (świadczeń) w ramach systemu zabezpieczenia społecznego państwa, w którym mieszkają. Kiedy osoby te wyjeżdżają za granicę, w celu wykonywania pracy zarobkowej, przepisy wewnętrzne państwa nie są wystarczające dla zapewnienia im takiej ochrony. Gwarancję ochrony można wówczas uzyskać dopiero dzięki przepisom prawa międzynarodowego w zakresie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

 

Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego to regulacje prawne, które uzupełniają prawo wewnętrzne danego państwa, chroniąc osoby zamieszkujące lub pracujące za granicą przed utratą ochrony w zakresie zabezpieczenia społecznego.

 

W ramach Unii Europejskiej koordynację systemów zabezpieczenia społecznego zapewniają przepisy w randze rozporządzeń Rady i Parlamentu. Natomiast w stosunkach z innymi państwami - ratyfikowane umowy dwustronne o zabezpieczeniu społecznym.

 

Zasady koordynacji obowiązują w Austrii, Belgii, Bułgarii, Chorwacji, na Cyprze,
w Czechach, Danii (z wyjątkiem Grenlandii i Wysp Faro), Estonii, Finlandii, we Francji (także na obszarze Reunion, Martyniki, Gwadelupy i Gujany Francuskiej), Grecji, Hiszpanii, Irlandii, na Litwie, w Luksemburgu, na Łotwie, Malcie, w Niemczech, Holandii, Polsce, Portugalii (w tym na Maderze i Azorach), Rumunii, na Słowacji, w Słowenii, Szwecji, na Węgrzech, we Włoszech, w Wielkiej Brytanii w tym na Gibraltarze (zasady nie obowiązują natomiast na Wyspie Man i Wyspach Normandzkich), Islandii, Lichtensteinie i Norwegii, w Szwajcarii.

 

Świadczenia, których dotyczy unijna koordynacja to:

  1. emerytury,
  2. renty inwalidzkie,
  3. renty rodzinne,
  4. świadczenia z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych,
  5. świadczenia rodzinne,
  6. świadczenia z tytułu choroby i macierzyństwa oraz równoważne świadczenia dla ojca,
  7. świadczenia dla osób bezrobotnych,
  8. świadczenia zdrowotne, w tym opieka medyczna,
  9. zasiłki pogrzebowe,
  10. świadczenia przedemerytalne.

 

Wskazówki dotyczące składania wniosku

 

W przypadku gdy matka, ojciec, opiekun faktyczny dziecka albo opiekun prawny dziecka lub członek rodziny tych osób przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wniosek składa się do organu właściwego, tj. wójt, burmistrz lub prezydent miasta, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o dane świadczenie. Przyjęty wniosek wraz z dokumentami organ właściwy przekazuje wojewodzie, który ustali, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

 

W celu przyśpieszenia procedury związanej z rozpatrywaniem wniosków o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych, świadczeń opiekuńczych lub świadczenia wychowawczego, w zakresie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, należy dołączyć do wniosku wypełnione oświadczenie, znajdującego się na stronie internetowej Podlaskiego Urzędu Wojewódzkiego w Białymstoku, które jest do pobrania pod adresem:

 

Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego w obszarze świadczeń rodzinnych oraz świadczenia wychowawczego

 

W przypadku gdy wnioskodawca składa wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na drugie i kolejne dzieci bez ubiegania się o świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko, zasadnym jest uzupełnienie tego wniosku również o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Ma to z reguły miejsce w sytuacji, gdy wnioskodawca jest przekonany o niespełnieniu kryterium dochodowego, od którego zależy przyznanie świadczenia na pierwsze dziecko. Potrzeba złożenia wniosku na pierwsze dziecko wynika z procedur stosowanych pomiędzy poszczególnymi instytucjami zagranicznymi, zgodnie z którymi wnioskodawca ma obowiązek dostarczyć dokument potwierdzający uprawnienia, bądź brak uprawnień do świadczeń na terenie Polski na każde dziecko. Niezłożenie wniosku na pierwsze dziecko, a w konsekwencji brak decyzji wojewody w sprawie co do każdego dziecka, może spowodować potrącenie kwoty w wysokości świadczenia wychowawczego ze świadczeń przyznanych w instytucji zagranicznej.

 

Jednocześnie należy wskazać, że taki sposób składania wniosku ma na celu zapewnienia wnioskodawcy uzyskania najwyższej możliwej kwoty świadczeń, przewidzianych w ustawodawstwie obu zainteresowanych państw, z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

 

Szczegółowe informacje o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego dostępne są na stronie internetowej Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pod adresem:

 

https://www.mpips.gov.pl/koordynacja-systemow-zabezpieczenia-spolecznego/.